Starachowice Miasto pracowite - nowa książka Pawła Grudniewskiego o gospodarce miasta, od Wierzbnika po transformację

Na lokalnym rynku wydawniczym pojawiła się książka szczególna. "Miasto pracowite. Opowieść o starachowickiej gospodarce" Pawła Grudniewskiego prowadzi czytelnika przez kilka stuleci gospodarczych dziejów Starachowic. Od pierwszych śladów przemysłu, przez wielki zakład, samochody ciężarowe i kolejne przedsiębiorstwa, aż po przemiany ostatnich dziesięcioleci. Autor nie pisze jednak wyłącznie o fabrykach, datach i produkcji. Interesują go przede wszystkim ludzie, którzy za tym wszystkim stali.

Paweł Grudniewski ukończył Uniwersytet Łódzki na kierunku filozoficzno-historycznym. Historia nie jest jednak jego profesją. Zajmuje się nią hobbystycznie, z autentycznej ciekawości własnego miasta, a pisanie historyczne łączy z inną pracą zawodową. I może właśnie dlatego jego książki mają charakter daleki od akademickiego wykładu.

Już spis treści "Miasta pracowitego" pokazuje skalę przedsięwzięcia. Autor zaczyna od gospodarczych początków Wierzbnika i Starachowic do 1914 roku, następnie opisuje okres międzywojenny, przemysł prywatny, Towarzystwo Starachowickich Zakładów Górniczych, branżę zbrojeniową i drzewną.

Osobny, obszerny rozdział poświęca gospodarce po 1945 roku. Są tu rzemiosło, handel, przemysł drzewny, odlewnictwo bazaltowe, kolejnictwo, przemysł motoryzacyjny i lokalne zrzeszenia rzemieślnicze.

Ostatnia część prowadzi już do czasów dobrze pamiętanych przez wielu mieszkańców. To transformacja gospodarcza, schyłek starego modelu przemysłowego i narodziny nowych firm. Pojawiają się m.in. Prodhurt-Bis, Goset Duo, Sigmatech, Merson, Starpol, Odlewnie Polskie, Perfect, MAN, Metal-Kolor, Autobox, Perfopol, Solix i Perf-Eko. A to dopiero tom I. 

Już we wstępie autor wyjaśnia, że nie chce tworzyć wyłącznie kroniki przedsiębiorstw. Interesuje go to, jak gospodarka wpływała na życie mieszkańców i jak zmieniało się samo miasto. Pisze o przedsiębiorcach, pracownikach, konstruktorach i ludziach podejmujących decyzje, ale także o sukcesach, kryzysach i zwyczajnej codzienności.

To dobry kierunek. Lokalna historia gospodarcza łatwo mogłaby zamienić się w zestaw dat, nazw zakładów, wielkości produkcji i kolejnych reorganizacji. Grudniewski stara się tego uniknąć. Pokazuje gospodarkę jako część życia miasta, a nie osobny rozdział przeznaczony wyłącznie dla specjalistów.

W "Mieście pracowitym"  Grudniewski nie próbuje udowadniać, że lokalna historia musi być monumentalna, aby była ważna. Przeciwnie: przygląda się temu, co mamy niemal pod ręką. Fabrykom, warsztatom, przedsiębiorstwom i ludziom, których nazwiska czasem pamiętamy, a czasem zdążyły już zniknąć ze zbiorowej pamięci.

I właśnie to jest chyba największą wartością tej książki. "Miasto pracowite" jest historią Starachowic opowiedzianą od strony pracy. Dla starszych czytelników może być okazją do odnalezienia miejsc, firm i realiów, które sami pamiętają. Dla młodszych - podpowiedzią, dlaczego Starachowice wyglądają dziś właśnie tak i skąd wzięła się ich tak silna przemysłowa tożsamość.

Na tylnej okładce Paweł Kołodziejski stawia pytanie, czy Starachowice, które w ostatnich latach wyszły "z cienia fabryki", nadal pozostają "miastem pracowitym". Książka Grudniewskiego nie daje jednej łatwej odpowiedzi. Za to dostarcza sporo materiału, żeby każdy starachowiczanin mógł odpowiedzieć sobie sam.
Książkę można kupić w księgarni Graf, pana Jurczuka na starachowickim Rynku, w punkcie recepcyjnym Muzeum Przyrody i Techiki na Wielkim Piecu, oraz w Pałacyku, gdzie mieści się siedziba firmy Pawła Grudniewskiego. 

 Paweł Grudniewski od urodzenia  w 1975 r. związany jest ze Starachowicami. Ukończył Uniwersytet Łódzki na kierunku filozoficzno-historycznym. Historią, szczególnie gospodarczą i społeczną, oraz pisaniem zajmuje się hobbystycznie, łącząc tę pasję z inną pracą zawodową. W 2022 roku zaangażował się w reaktywację działalności Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Starachowicach. Jest autorem książek "Zakłady i miasto Starachowice na przestrzeni lat. Budujemy Samochody. Historia widziana z okien Redakcji Gazety" oraz "Z Kijowa przez Warszawę do Starachowic. Wspomnienia dyrektora Zakładów Starachowickich Kazimierza Raczyńskiego". Najnowsza publikacja, "Miasto pracowite", jest kolejnym efektem jego zainteresowania historią rodzinnego miasta.     Paweł Grudniewski "Miasto pracowite. Opowieść o starachowickiej gospodarce", tom I. Wydanie I. Wydawca: PU Compus, Starachowice. Oprawa graficzna: Paweł Grudniewski, Compus. Projekt okładki i portret autora: Marcin Bondarowicz