Świadectwa leśnych ludzi. Ukazała się wyjątkowa książka Szczepana Mroza o żołnierzach "Ponurego" i "Nurta"

Światło dzienne ujrzała niezwykła publikacja autorstwa Szczepana Mroza, prezesa Stowarzyszenia Pamięci "Ponury-Nurt". Książka zatytułowana "My od Ponurego i Nurta. Wspomnienia partyzantów". Licząca 248 stron pozycja stanowi bezcenny zbiór relacji, dokumentów oraz unikalnych wspomnień ludzi, którzy tworzyli legendę partyzanckich Zgrupowań Armii Krajowej w Górach Świętokrzyskich.

Impulsem do powstania książki była bolesna świadomość nieuchronnego upływu czasu. Jak we wstępie pisze sam autor: "Teraz nie ma już wśród nas żadnego partyzanta wyżej wspomnianych dowódców, odeszli na Wieczną Wartę".

Szczepan Mróz przez lata uczestniczył w dorocznych spotkaniach w lasach, głównie na Wykusie oraz pod Chotowem. Jako młody człowiek, w latach 80-tych poznał osobiście wielu żołnierzy Armii Krajowej z oddziałów Ponurego i Nurta. Podliczając tabliczki zmarłych po wojnie partyzantów, umieszczone na murku wokół kapliczki na Wykusie, zdał sobie sprawę, że znał osobiście blisko 100 z nich. Ta książka, to realizacja długu wdzięczności i ostatni moment na zapoznanie się z ich tragicznymi losami, poświęceniem i trudną egzystencją w czasie niemieckiej okupacji.

Książka zbiera 25 osobistych relacji spisywywanych, nagrywanych przez autora oraz te, które dotarły do niego innymi drogami. Co ważne, na 248 stronach usłyszymy nie tylko opowieści mężczyzn, ale również niezwykle ważny, często pomijany głos kobiet: łączniczek i sanitariuszki. W spisie treści znajdziemy wspomnienia m.in. takich postaci jak:

Michał Basa "Mściciel", Lucjan Krogulec "Lutek", Marian Świderski "Dzik", Wanda Pomianowska "Warta", Zdzisław Rachtan "Halny" i Edmund Rachtan "Kaktus", Hanna Ostachowska-Sojecka "Ewa", Janina Czerwonka "Janka".

W książce wykorzystano unikalne, archiwalne zdjęcia Feliksa Konderko ps. "Jerzy", pochodzące m.in. ze zbiorówMariusza Barana-Barańskiego, Zygmunta Malareckiego ps. "Szczerb", Jana Wojtasiewicza ps. "Janusz", Jana Spalwina i Jana Rudzkiego. 

Za redakcję, wybór i opis fotografii odpowiada sam autor, a oprawę techniczną i projekt okładki przygotował Damian Żabicki. 

Szczepan Mróz (ur. w 1962 r. w Starachowicach) to powszechnie szanowany regionalista, rzeźbiarz-kamieniarz, recytator, oraz strażnik pamięci narodowej. Od lat wczesnej młodości jego życiową misją stało się upamiętnianie historii Armii Krajowej na Kielecczyźnie.

Osobiste relacje: Kluczowym momentem w jego życiu były lata 80. XX wieku. To wtedy wszedł w środowisko dawnych żołnierzy, poznając osobiście dziesiątki podkomendnych "Ponurego" i "Nurta". Bezpośrednie rozmowy z weteranami zrodziły w nim potrzebę utrwalenia ich działalności i wspomnień.

Kamienne epitafia: Szczepan Mróz realizuje swoją misję nie tylko piórem, ale i dłutem. Jako rzemieślnik osobiście wykuł w kamieniu kilkadziesiąt tablic pamięci, które zdobią dziś kapliczki, kościoły, leśne cmentarze, miejsca pamięci w Górach Świętokrzyskich i na szlakach bitewnych.

Działalność społeczna: Od lat przewodzi Stowarzyszeniu Pamięci "Ponury-Nurt", dbając o renowację bezimiennych mogił partyzanckich, miejsc pamięci, organizując spotkania edukacyjne, wspomnieniowe, również z dziećmi i młodzieżą. Na pogrzebie Jana Piwnika Ponurego w 1988 r, w niezapomnianej interpretacji recytował wiersz Andrzeja Gaworńskiego "Na powrót Ponurego". 

Nowo wydana książka stanowi samodzielne zwieńczenie lat zbierania materiałów przez autora, jednak Szczepan Mróz aktywnie współtworzył już regionalną literaturę historyczną. W swoim dorobku posiada cenne publikacje przygotowane z dr. Markiem Jedynakiem (wybitnym historykiem Instytutu Pamięci Narodowej, specjalizującym się w tematyce świętokrzyskiego AK). Wspólne wysiłki pozwoliły na naukowe zweryfikowanie, opatrzenie profesjonalnymi przypisami i ocalenie wielu nieznanych wcześniej faktów z życia konspiracyjnego regionu. W 2012 r. ukazała się praca Marka Jedynaka, Wojciecha Königsberga, Szczepana Mroza, Major Jan Piwnik "Ponury" (1912–1944). W 100. rocznicę urodzin.

Najlepszą i pierwszą okazją do nabycia publikacji "My od "Ponurego" i "Nurta". Wspomnienia partyzantów" będą tradycyjne uroczystości, które odbędą się już w połowie czerwca na Wykusie i w Wąchocku. 

Zapraszamy do lektury - to obowiązkowa pozycja na półce ceniących lokalną historię  mieszkańów Starachowic, rodzin kombatantów oraz pasjonatów regionalne historie! 

Wydanie tej ważnej dla tożsamości naszego regionu monografii wsparł finansowo Powiat Starachowicki, doceniając jej ogromne znaczenie dla zachowania lokalnego dziedzictwa historycznego.