SB-cka opieka

Badając historię działań operacyjnych Służby Bezpieczeństwa warto opierać się na różnych źródłach. O pracy SB mówią przecież nie tylko dokumenty wytworzone przez funkcjonariuszy tej służby, ale także prace opisujące jej działalność. Jedną z publikacji, dotyczącą starachowickiej FSC, jest praca dyplomowa napisana przez plut. Pawła Majchrzyka , słuchacza Wyższej Szkoły Oficerskiej MSW im F. Dzierżyńskiego w Legionowie pod tytułem  "Organizacja pracy w ramach sprawy obiektowej prowadzonej na Fabrykę Samochodów Ciężarowych im. F. Dzierżyńskiego w Starachowicach w latach 1981-1985".

Praca znajduje się w archiwum warszawskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Napisana w roku 1987 jest o tyle ciekawa, że opisuje zasady pracy oraz działania, które prowadzone były w ramach sprawy krypt. Star.

Sprawa obiektowa nr 1091 krypt. Star prowadzona była od lat 50-tych do 1989r . Wszystkie jednak tomy tej sprawy (teczki) powstałe po 1979 r. zostały zniszczone na przełomie 1989/90r.

Tej pracy dyplomowej nie można traktować jako dokumentu, a bardziej jako przyczynek do poznania zasad pracy Służby Bezpieczeństwa. Z uwagi jednak, że przytaczane są tam fakty z wielu innych spraw prowadzonych przez starachowicką SB, z pewnością warta jest zainteresowania.

Oprócz wspomnianej już Sprawy Obiektowej "STAR" autor odnosi się m.in. do sprawy dotyczącej rozpracowania tzw. grupy Edwarda Dudka (krypt. Przystań) , petycji o zwolnienie z internowania Aleksandra Pańca, działalności i aresztowania Henryki Gąsowskiej (krypt. K-30), kolportażu ulotek przez Krzysztofa Piotrowskiego, Romana Kotowskiego, Janusza Kaczora i in. (krypt. Ulotka), druku plakatu "o wrogiej treści" przez Jacka Sadowskiego, działalności Henryka Miernikiewicza, a także Kwestionariuszy Ewidencyjnych Zbigniewa Rafalskiego (krypt. Tokarz), Andrzeja Markowskiego, Ryszarda Zajączkowskiego (krypt. Siwy), Edwarda Imieli (krypt. Krzysiek).

W rozdziale o "operacyjnym zabezpieczeniu obiektu" czytamy , że w latach 1981 – 1985 zabezpieczeniem zajmowało się od czterech do sześciu pracowników SB. Ponieważ FSC była dużym zakładem, każdy funkcjonariusz miał przydzielony jeden pion operacyjnej ochrony. Dotyczyło to m.in. zachowania tajemnicy państwowej, kontaktów z cudzoziemcami oraz działaniem "osób i grup reprezentujących wrogie, antypaństwowe i antysocjalistyczne poglądy".

Praca podaje stan agentury. Możemy dowiedzieć się, że w 1983 r. pozyskano 11 nowych Tajnych Współpracowników (TW) oraz 2 Lokale Kontaktowe(LK). Sieć OZI (Osobowych Źródeł Informacji) składała się wówczas z 52 TW i 2 rezydentów obsługiwanych przez 6 pracowników referatu V SB RUSW (referat V zajmował się zabezpieczeniem obiektów i zagadnień związanych z przemysłem). Inne piony SB posiadały 5 TW a pion Milicji Obywatelskiej - 8 TW. W 1984 przybyło 18 TW , 2 rezydentów i 1 LK a w 1985 - 10 TW, 2 rezydentów i 2 LK. Należy mieć na uwadze, że nie uwzględnione są tu Kontakty Służbowe oraz Konsultanci. Ogromna ilość informacji przekazywana była także w ramach współpracy z organizacjami partyjnymi PZPR.

Dobór i pozyskanie TW ma ścisły związek z sytuacją polityczno społeczną a jest "...związany z rozpracowaniem struktur związku (Solidarności- przyp. autora) oraz kontrolą operacyjną jej kierownictwa ... Nasilenie działań ze strony pracowników operacyjnych SB daje rezultaty. Pozyskiwani zostają do współpracy członkowie "Solidarności" a nawet jej niektórzy czołowi działacze. Należy dodać, że w tym okresie podstawą pozyskań były przede wszystkim korzyści materialne, a także fakty przestępczej działalności".