Darowizna - czy można ją odwołać?

Darowizna jest umową szczególnego rodzaju, w której tylko jedna ze stron jest zobowiązana do świadczenia wobec drugiej. Darczyńca świadczy na rzecz obdarowanego w sposób nieodpłatny.

Pobudki darczyńcy do obdarowania bliskich a czasem nieznajomych osób są bardzo różne. Jedni czynią to z dobroduszności, szczodrości. Inni chcą taką czynnością, zaspokoić głos własnego sumienia lub po prostu, są z drugą osobą czy podmiotem bardzo związani emocjonalnie. Czyniąc darowiznę, darczyńca pragnie do końca pozostać w pamięci obdarowanego.

Obdarowanym może być każdy podmiot, posiadający zdolność prawną, może być to zarówno określona osoba fizyczna – najczęściej mąż, żona, dzieci. Obdarowanym może być również osoba prawna, np. uczelnia, fundacja. 

Przedmiotem darowizny może być zarówno nieruchomość, jak i rzecz ruchoma, pieniądze czy przedmiot mający charakter zbywalny i stanowiący określone prawo majątkowe. Spełnienie przez darczyńcę świadczenia, może odbyć się równocześnie z zawarciem umowy, może również zostać spełnione w innym określonym terminie. Oświadczenie darczyńcy powinno zostać, złożone w formie aktu notarialnego. Z umową darowizny przekazywaną na rzecz najbliższych osób, wiążą się również zwolnienia podatkowe, określone szczegółowo w przepisach prawa.

Charakter darowizny z założenia powinien być trwały, jednak nie zawsze tak bywa. Bardzo często osoby obdarowane nie mają świadomości, iż w określonych sytuacjach darczyńca może odwołać darowiznę.

Darczyńca jak stanowi art. 898 KC może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

Czym w takim razie jest niewdzięczność? Niewdzięczność jest aktem, czynnością skierowaną wobec darczyńcy mogącą polegać na naruszeniu nietykalności cielesnej, czci, wolności lub majątku. Jest to działanie świadome i celowe, zmierzające do wyrządzenia krzywdy darczyńcy, działając z pełną świadomością.

Odwołanie darowizny, następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Wobec odwołania darowizny, obdarowany zobowiązany jest do zwrotu darowanego przedmiotu. W celu wywiązania się z tego obowiązku, obdarowany zawiera z darczyńcą jako uprawnionym umowę przenoszącą własność. W razie odmowy wykonania tego obowiązku przez obdarowanego, darczyńca może dochodzić jego wykonania w postępowaniu sądowym.

Jeśli jednak, darczyńca obdarowanemu przebaczył, darowizna nie może zostać odwołana z powodu niewdzięczności.

#Porady prawne Agnieszka Zaręba-Janowska