70 lat temu wyprodukowano pierwszego Stara! Jak uczcić rocznicę?

W tym roku mija 70 lat od momentu powstania w Starachowicach Fabryki Samochodów Ciężarowych "Star". Jak upamiętnić ważną dla tysięcy mieszkańców rocznicę?

Stary w różnych miejscach w mieście?

Zakłady powstały w 1948 roku na bazie Zakładów Mechanicznych w Starachowicach założonych w 1920 roku, produkujących w okresie międzywojennym armaty oraz ramy do samochodów wytwarzanych przez firmę Lilpop, Rau i Loewenstein w Warszawie, otrzymały nazwę Fabryka Samochodów Ciężarowych im. Feliksa Dzierżyńskiego i mieściły się w Starachowicach.

Na spotkaniu radnych miejskich, powiatowych oraz mieszkańców, Eugeniusz Majchrzyk, prezes Centrum Inicjatyw Senioralnych, były wiceprezydent Starachowic, przedstawił propozycję upamiętnienia ważnej dla miasta fabryki. - Dyskutowaliśmy m.in. ze starachowickim Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Polskich, Towarzystwem Wspierania Rozwoju Starachowic "Partner" i pojawiła się propozycja - mówi E. Majchrzyk. - Objechaliśmy kilka miejsc w Starachowicach, od wjazdu do miasta od strony Wąchocka. Pięć miejsc po drodze mogłyby posłużyć do upamiętnienia samochodów produkowanych w Starachowicach, a jednocześnie uatrakcyjnić szlak dla zwiedzających. Pierwszym miejscem jest wjazd do Starachowic, tam gdzie stoi słup MAN-a, drugie w Starachowicach Zachodnich gdzie leży kotwica, trzecie koło bramy zegarowej, czwarte - miejsce po pomniku niepodległości, gdzie obecnie stoi kamień na ul. Radomskiej, a w piątym miejscu koło ronda - samochód STAR już stoi.


Ta fabryka, która nie zasłużyła nawet na patronowanie jednej z ulic, powinna mieć chociaż swój szlak, upamiętniający jej działalność - mówi E. Majchrzyk.


Rzecz rozgrywa się głownie o remont samochodów, które miałyby zostać wystawione we wskazanych powyżej miejscach. - Wyremontowaniem mogłyby zająć się: gmina, powiat, szkoła. Myślę że w ciągu pół roku jest to do zrealizowania. Ponad 15 tysięcy ludzi nadal wraca wspomnieniami do FSC - dodał.

Zostawmy coś dla potomnych!

Inne spojrzenie na uczczenie rocznicy ma Józef Kowalski, były pracownik FSC, społecznik od lat walczący o odszkodowania dla byłych pracowników FSC z racji bezwartościowych akcji, które otrzymali pracownicy. J. Kowalski proponuje m.in. wybudowanie Izby Pamięci - budynku w kształcie STARA –poświęconego legendarnej załodze FSC. - Starachowiccy architekci i byli konstruktorzy fabryki mogliby wykonać projekt budynku – izby pamięci, który zostałby wzniesiony przy ulicy Radomskiej, w pobliżu dawnej Fabryki. Można by także pomyśleć o stworzeniu Muzeum Załogi, bazującym na gromadzeniu pamiątek, zdjęć, materiałów dokumentujących historię fabryki i miasta - napisał w pismach skierowanych m.in. do prezydenta i starosty starachowickiego. - Zaproponowałem w moim piśmie stworzenie grupy inicjatywnej, składającej się z polityków, przedsiębiorców, ekspertów, zainteresowanych i zaangażowanych w proces reaktywacji przemysłu zbrojeniowego i samochodowego w Starachowicach.

Ze swojej strony J. Kowalski zadeklarował również rychłe wydanie swojej nowej książki "Ludzie starachowickiej legendy - fabryka i miasto". Publikacja powinna ujrzeć światło dzienne w ciągu najbliższych 2-3 miesięcy. - Znajdują się w niej biografie byłych prezydentów Starachowic, inżynierów, ludzi kultury. Kolejną książkę planuję wydać o rozstrzygnięciach sądowych dotyczących wspomnianych akcji Stara - dodaje

Muzeum pamięta

O upamiętnieniu tej ważnej daty w historii Starachowic zadbało Muzeum Przyrody i Techniki im. J. Pazdura w Starachowicach. - Najważniejszym punktem będzie konferencja, którą planujemy zorganizować 14 grudnia - niemal dokładnie 70 lat od prezentacji pierwszych Starów. Na konferencji zainicjujemy też bardzo ciekawy projekt badawczy, o którym teraz nie chcę jeszcze mówić - opowiada Paweł Kołodziejski, dyrektor starachowickiego Muzeum. - Mam też nadzieję, że w tym roku będziemy mogli przekazać radosną informację dotyczącą budowy hali na potrzeby wystawy Star - polska ciężarówka. Jest sporo innych działań - współpraca z Centrum Kształcenia Praktycznego - opieka nad jednym z samochodów, publikacja albumu z archiwalnymi fotografiami, użyczenie miastu jednego z samochodów na potrzeby ekspozycji w plenerze i kilka innych akcji. Zatem - pamiętamy! - dodaje dyrektor.

O organizację historycznych obchodów zapytaliśmy także związki zawodowe "Solidarność" i "Metalowcy", działające obecnie w MAN-ie - niejako spadkobiercy dawnej FSC. Poinformowano nas, że co prawda sami nie planują, ale chętnie włączą się w obchody ważnej dla Starachowic daty.

Nad uczczeniem rocznicy ma natomiast zastanowić się szef starachowickiego MAN-a. Czekamy na oficjalną odpowiedź.