Co z renowacją krzyży na Górze Sławka?

W ub. roku minęło 100 lat od posadowienia Trzech Krzyży wznoszących się nad miastem od na tzw. Górze Sławka w Starachowicach. Nadszarpnięte przez ząb czasu modrzewiowe krzyże wymagają odnowienia, o czym myślano przy okazji wiekowego jubileuszu. W tym celu zawiązał się Komitet Społeczny do spraw odnowienia Trzech Krzyży. Jak postępują prace związane z renowacją?

Górujące nad miastem, nad wiaduktem przy ul. ks. kard. Wyszyńskiego Trzy Krzyże zostały posadowione 2 kwietnia 1925 roku. Historia ich powstania jest ściśle związana z misjami świętymi, które odbyły się w parafii pw. Św. Trójcy w Wierzbniku w 1924 roku. Wtedy z inicjatywy ks. Dominika Ściskały dokonano posadowienia krzyży na poświęconej tzw. Górze Miechowej, którą przekazał nieodpłatnie jej właściciel Feliks Sławek.

Od tego wydarzenia minęło już ponad 100 lat. Jubileuszowe uroczystości skłoniły do smutnej refleksji nad potrzebą odnowienia modrzewiowych krzyży. 

- Nadszarpnięte przez ząb czasu wymagają pilnej interwencji - słyszeliśmy już rok temu. - Ta niezwykła rocznica jest okazją, aby dokonać renowacji tych zabytkowych, wiekowych już sakralnych pamiątek związanych z historią naszego miasta.

20 lutego 2025 roku, zawiązał się nawet Komitet Społeczny do spraw odnowienia Trzech Krzyży, który miał się zająć pozyskaniem funduszy na ten cel. Odbyło się spotkanie, zainicjowane przez ks. Henryka Wólczyńskiego, proboszcza parafii św. Judy Tadeusza na Podgórzu, gdzie znajdują się krzyże. W skład Komitetu weszli uczestnicy spotkania: ks. Henryk Wólczyński, Adam Brzeziński, Bronisław Paluch, Jerzy Perchel, Andrzej Kominek, Wiesław Michałek, Zuzanna Kwiatek, Halina Łukowska, Sylwester Kosno, Henryk Gulba, Ireneusz Łukawski.

Zgodnie z zapowiedzą, Komitet miał wnioskować do Programu Inicjatyw Lokalnych na odnowienie krzyży. Założenie są takie, że po stronie wnioskodawcy wystarczy zgromadzić jako wkład własny 30 proc. szacunkowego kosztu inwestycji, a pozostałe 70 proc. kosztów zadania pokrywa gmina. 

Dlaczego zaniechano tej inicjatywy?

- Inicjatywa dotycząca odnowienia trzech zabytkowych krzyży znajdujących się na osiedlu Trzech Krzyży została zgłoszona w 2025 roku w ramach wniosku o realizację zadania publicznego w trybie inicjatywy lokalnej - informuje Leszek Kowalski, rzecznik prasowy magistratu. Celem wniosku, było odnowienie krzyży stanowiących element lokalnego dziedzictwa kulturowego, a także ich zabezpieczenie i wyeksponowanie w związku z przypadającą w 2025 roku 100. rocznicą ich powstania. Wnioskodawcą był Komitet Społeczny powołany przy parafii pw. św. Judy Tadeusza. Akt założycielski Komitetu podpisało 11 społeczników z terenu parafii, osiedla oraz miasta. Wnioskodawcy, mimo możliwości ubiegania się o maksymalnie 70-procentowy udział finansowy Gminy, zadeklarowali w złożonym wniosku, że 70 proc. wartości zadania stanowić będzie ich wkład własny. Zgodnie z przedstawioną kalkulacją przewidywany całkowity koszt realizacji zadania wynosił ponad 225 tys. zł. Komitet Społeczny zadeklarował wkład własny na poziomie ponad 157 tys. zł, natomiast udział finansowy miasta miał wynieść około 67 tys. zł. 

Jak dodaje rzecznik Urzędu Miasta, w ubiegłorocznej procedurze inicjatywy lokalnej do Urzędu Miejskiego wpłynęło 15 wniosków.

- Wszystkie zostały ocenione pozytywnie i skierowane do realizacji. Wśród zaakceptowanych przez komisję wniosków znalazł się również ten dotyczący odnowienia trzech krzyży na osiedlu Trzech Krzyży. Jego kalkulacja finansowa była zgodna z propozycją przedstawioną przez Komitet Społeczny. Do zawarcia umowy na realizację zadania ostatecznie jednak nie doszło. Wnioskodawcy zrezygnowali z zawarcia umowy na zaproponowanych przez nich wcześniej warunkach. Od tamtego czasu do Urzędu Miejskiego nie wpłynął żaden kolejny wniosek dotyczący możliwości wsparcia lub realizacji tego zadania w ramach miejskich programów - odpowiada rzecznik.

Dlaczego Komitet wycofał się z tej inicjatywy?

- Ze względów finansowych. Rzeczoznawca oszacował koszt renowacji na ponad 200 tys. zł  z czego nie daje gwarancji, że przy ich demontażu i położeniu one po prostu się nie rozpadną. Już wtedy zdecydowaliśmy, że lepszym i tańszym rozwiązaniem były nowe krzyże i w tym kierunku się skłaniamy. Na jesieni planujemy spotkanie w tej sprawie - dodał ks. Wólczyński.