Udar cieplny może zagrażać życiu. Jak skutecznie się chronić?

Za nami kolejne dni z temperaturami przekraczającymi 30 stopni Celsjusza. Długotrwałe przebywanie na słońcu oraz niewystarczające nawodnienie mogą doprowadzić do przegrzania organizmu, a nawet udaru cieplnego.

Szczególnie narażone są dzieci, osoby starsze oraz chorzy przewlekle. Niebezpieczne może być również wykonywanie ciężkiej pracy fizycznej na świeżym powietrzu lub przebywanie przez wiele godzin w nagrzanych pomieszczeniach.

Udar cieplny to stan bezpośredniego zagrożenia życia. Do najczęstszych objawów należą:

• wysoka temperatura ciała,
• silny ból i zawroty głowy,
• nudności i wymioty,
• zaburzenia widzenia,
• zmiany nastroju i dezorientacja,
• przyspieszone tętno,
• szybki oddech,
• utrata przytomności.

W przypadku wystąpienia takich objawów nie należy zwlekać z udzieleniem pomocy.

Osobę z podejrzeniem udaru cieplnego należy jak najszybciej przenieść do chłodnego i zacienionego miejsca oraz rozpocząć schładzanie organizmu.

Eksperci zalecają:

• poluzowanie lub zdjęcie części odzieży,
• polewanie ciała chłodną wodą i zapewnienie ruchu powietrza, np. za pomocą wentylatora lub wachlowania,
• stosowanie zimnych okładów na głowę i klatkę piersiową,
• podawanie chłodnych płynów małymi porcjami, jeśli poszkodowany jest przytomny,
• kontrolowanie oddechu i w razie potrzeby rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

Jeżeli stan chorego nie poprawia się szybko lub dochodzi do utraty przytomności, należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe, dzwoniąc pod numer 112 lub 999.

Największe ryzyko wystąpienia udaru cieplnego dotyczy:

• osób starszych,
• niemowląt i małych dzieci,
• osób cierpiących na choroby serca, nadciśnienie, cukrzycę oraz schorzenia układu oddechowego,
• osób wykonujących pracę fizyczną na otwartej przestrzeni.

Podczas wysokich temperatur warto pamiętać o kilku prostych zasadach:

• regularnie pić wodę, nawet jeśli nie odczuwa się pragnienia,
• unikać alkoholu, który sprzyja odwodnieniu,
• ograniczać przebywanie na słońcu między godziną 11.00 a 15.00,
• nosić lekką, przewiewną odzież i nakrycie głowy,
• zrezygnować z intensywnego wysiłku fizycznego w najgorętszej porze dnia,
• nigdy nie pozostawiać dzieci ani zwierząt w zaparkowanych samochodach, nawet na kilka minut.

Problem skutków działania wysokich temperatur nie jest marginalny. W 2025 roku w województwie świętokrzyskim z pomocy lekarzy skorzystało 103 pacjentów zakwalifikowanych do grupy ICD-10 T67, obejmującej m.in. udar cieplny, omdlenia z gorąca oraz obrzęk cieplny.

Lekarze przypominają, że upały mogą być niebezpieczne dla każdego, dlatego warto zachować ostrożność i reagować już na pierwsze objawy przegrzania organizmu. Szybka pomoc może uratować zdrowie, a nawet życie.