Badanie ESPAD: MŁODZIEŻ, A ZACHOWANIA RYZYKOWNE w Starachowicach. Co wyniki mówią o alkoholu i narkotykach?

W Centrum Kreatywności Pałacyk w Starachowicach przedstawiono wyniki badań ankietowych, które przeprowadzono wśród uczniów klas I i III szkół ponadpodstawowych w mieście. Dotyczyły one rozpowszechnienia eksperymentalnego i okazjonalnego używania substancji psychoaktywnych, jak nikotyna, alkohol czy środki odurzające. Czy i jak zmieniają się tendencje ich zażywania na przestrzeni ostatnich 20 lat?

Badania pod hasłem MŁODZIEŻ, A ZACHOWANIA RYZYKOWNE realizowane były w Starachowicach w 2024 roku w ramach Europejskiego Programu Badań Ankietowych w szkołach na temat używania alkoholu i narkotyków ESPAD.

Badanie zostało przeprowadzone przez Stowarzyszenia Nauczycieli Zdrowa Szkoła a sfinansowane przez gminę Starachowice. Wyniki badań ankietowych przedstawił Janusz Sierosławski z Pracownia Badań i Inicjatyw Społecznych.  

Jak mówił wyniki badań mają dostarczać informacji o zażywaniu substancji psychoaktywnych przez młodzież.

- Zmiany w tym zakresie stanowią wskaźnik efektów realizacji działań zapobiegawczych - stąd potrzeba monitorowania ESPAD - mówi J. Sierosławski. - Pierwsze ogólnopolskie badanie ankietowe zrealizowano w maju-czerwcu 1995 гoku. Potem sukcesywnie robiono je co cztery lata. Ostatnio, w 2024 r., wśród uczniów dwóch roczników - wiek: 15-16 lat i 17-18 lat w ramach międzynarodowego projektu badawczego

Celem tych badań jest ocena rozmiarów zjawiska używania substancji psychoaktywnych wśród młodzieży szkolnej oraz identyfikacja i pomiar czynników wpływających na rozmiary zjawiska, zarówno po stronie popytu jak podaży. 

- Chodzi również o śledzenie trendów w zakresie używania substancji przez młodzież oraz czynników warunkujących to zjawisko - dodał. - Badania były anonimowe i udostępniane są na poziomie miasta a nie konkretnej szkoły, gdyż ocenie poddawane są zachowania młodzieży, które nie cieszą się akceptacją społeczną.

Na przestrzeni ostatnich 20 lat zmniejszyła się liczba uczniów badanych - to pokłosie spadku populacji. Przebadana 150 uczniów w wieku 15-16 i 135 w wieku 17-18 lat.

NIKOTYNA

Jeśli chodzi o zażywanie nikotyny w Starachowicach te tendencje lokalne są wyższe od ogólnopolskich , zarówno jeśli chodzi o zażywanie kiedykolwiek, jak również w ciągu ostatnich 30 dni, co może świadczyć o pewnej praktyce. 

46 proc. uczniów ze Starachowic deklaruje palenie papierosów (w Polsce 37 proc)

53 proc używa e-papierosów (57 proc. w Polsce)

Jest wzrost jeśli chodzi o e-papierosy a spadek w przypadku nikotyny - kiedyś tytoń był bardziej rozpowszechniony.

ALKOHOL

Jeśli chodzi o picie napojów alkoholowych 73 proc. 15-16 latków w mieście ma za sobą doświadczenia alkoholowe (podobnie w kraju 73 proc), 60 proc. piło alkohol w ciągu ostatnich 12 miesięcy (60 proc. w kraju) a 44 proc. w ciągu 30 dni (39 proc. w Polsce).

- Okazuje się, że dziewczyny "przebijają" chłopców jeśli chodzi o spożywanie alkoholu. Odsetek procentowy wynosi tu 40 do 46 proc. w przypadku dziewcząt dla Starachowic (31 do 34 proc. dla świętokrzyskiego i 39 do 39 proc. dla Polski). 

- Co optymistycznie tendencja jest jednak spadkowa - mówił Sierosławski. - Dane z Polski są zbliżone do tych z Europy. Wskaźniki Starachowic są niestety wyższe od ogólnopolskich.

Kluczowe dla wyników są dane z Islandii, gdzie jest najmniejsze spożycie. Z czego to wynika? Jest tam maksymalne wypełnienie wolnego czasu młodzieży, jak również dopilnowanie nastolatków - po zmroku 15-latki nie wychodzą z domu.

Najbardziej dominującym alkoholem jest piwo (38 proc.), kolejno wódka (26 proc.) i wino (20 proc.). Upijanie się w ciągu ostatnich 30 dni deklaruje ok 13 proc. młodzieży.

Ok. 30 proc. uczniów w Polsce a 22 proc. w Starachowicach upiło się kiedykolwiek w życiu.

NARKOTYKI

Jeśli chodzi o inne substancje psychoaktywne to największym powodzeniem cieszą się konopie (11 proc.), leki uspokajające (22 proc.) i wziewne substancje (17 proc.) Taki środki jak amfetamina, LSD, kokaina, heroina, ekstazy są zażywane na poziomie 2-3 proc. To są dane dotyczące próbowania kiedykolwiek w życiu. Młodzież w Starachowicach wyraźnie odwraca się od marihuany - pokazują dane.