Między wierszami mówię, więc jestem

Upowszechnienie świętokrzyskiej literatury ale i próba ocalenia zanikającej gwary świętokrzyskiej to główne cele projektu jaki przez kilka miesięcy prowadzą w Starachowicach i regionie świętokrzyskim realizatorzy projektu „Mówię, więc jestem”. Projekt jest dofinansowany przez Narodowe Centrum Kultury w ramach programu „EtnoPolska2019”.

Realizatorem projektu jest Stowarzyszenie Promocji Amatorskiego Ruchu Artystycznego „Między wierszami", które ma w swoich szeregach recytatorów, instruktorów recytacji i teatru, dla których słowo jest podstawową i najważniejszą formą komunikacji. Jednym z celów działalności członków Stowarzyszenia jest dbałość o język polski i zachowanie jego piękna. Tym razem zajęli się świętokrzyską gwarą.

- Celem, jaki postawiliśmy przed sobą realizując projekt „Mówię, więc jestem” jest propagowanie tradycji lokalnych oraz nadanie im współczesnego wymiaru, w tym między innymi ożywienie słowa mało używanego, niemal zapomnianego czyli gwary i próba przeniesienia gwary świętokrzyskiej do powszechniejszego użycia, zwłaszcza wśród młodych mieszkańców regionu – mówi Monika Kowalczyk-Kogut – prezes Stowarzyszenia „Między wierszami” – Celem jest także zachęcenie do aktywnego udziału w wydarzeniach kulturalnych związanych z tradycją regionu i naszej małej ojczyzny.

Mówić gwarą

Na projekt „Mówię, więc jestem” złożyło się wiele działań. Były zajęcia warsztatowe dla dzieci i młodzieży, podczas których uczestnicy poznawali gwarę i sposoby jej prezentacji, ale także techniki sceniczne, techniki wymowy, techniki i metody teatralne. Były szkolenia dla instruktorów, twórców i nauczycieli, które dotyczyły pracy nad tekstem literatury regionalnej z podopiecznym, podczas których zastanawiano się nad doborem repertuaru ale i jak najlepszą prezentacją słowa na scenie. Zajęcia z nauczycielami, twórcami, instruktorami teatru i recytacji prowadzi znani w regionie specjaliści, instruktorzy teatralni - miłośnicy słowa mówionego, między innymi Anna Paluch, Hubert Guza, czy Monika Kowalczyk-Kogut. Mowa była o budowaniu postaci scenicznej, repertuarze, technice i interpretacji.

Słowo, gwara, literatura świętokrzyska są też głównym tematem turnieju recytatorskiego „Mówię, więc jestem” – Świętokrzyska Literatura Ludowa, który odbędzie się 30 października w Młodzieżowym Domu Kultury w Starachowicach – placówce, która jest jednym z partnerów projektu. W konkursie wezmą udział uczniowie szkół podstawowych i średnich z regionu, prezentując teksty świętokrzyskich twórców ludowych. Najlepsi uczestnicy otrzymają nagrody finansowe i rzeczowe oraz dyplomy i upominki.

Zachować słowo

Ważną częścią realizacji zadania było poszukiwanie, odnalezienie a potem nagranie mieszkańców regionu świętokrzyskiego, którzy wciąż posługują się piękną gwarą świętokrzyską. Te nagrania umieszczone są w internecie, dostępne dla wszystkich zainteresowanych, na zawsze dokumentując nasze „mówione” dziedzictwo.

- Pomysł na wyszukanie i zapis cyfrowy głosów osób posługujących się gwarą świętokrzyską pomaga nam osiągnąć cel dodatkowy czyli utrwalenie głosu przeszłości i ocalenie go od zapomnienia, co może wzmocnić tożsamość kulturową mieszkańców regionu, którzy będą mogli sięgać do tych zapisów, poznawać dzięki temu historię mówioną swego regionu i kształtować swoją tożsamość kulturową – mówi Stanisława Juchniewicz – wiceprezes Stowarzyszenia „Między wierszami” – To także pomoże wzmocnić współpracę międzypokoleniową, która pozwoli seniorom dać młodemu pokoleniu swoje dziedzictwo i się nim podzielić.

Projekt jest realizowany od lipca do końca października 2019 r.

- W dzisiejszych czasach coraz bardziej widać zubożenie słowa mówionego, porozumiewamy się coraz bardziej pismem obrazkowym, emotikonami, a naszym celem i zadaniem jest chronić i bronić słowo mówione, z całym jego pięknem – podsumowuje Monika Kowalczyk-Kogut – Literatura świętokrzyska i gwara regionalna nie jest popularna, ani powszechnie znana, jednak jeśli zaproponuje się ciekawe formy do jej prezentacji i przystępnym językiem będą o niej mówili specjaliści, autorytety artystyczne, ma ona szansę na ocalenie od zapomnienia i zyskanie nowego oddechu, nowego życia. Bardzo nam na tym powinno zależeć.

(artykuł promocyjny)