starachowice
home
RSS

Losy burmistrza i jego synów

  • Napisany przez:
  • Skomentuj

Zbierając materiały dotyczące historii Starachowic, nigdy nie ograniczałem się do…

Zbierając materiały dotyczące historii Starachowic, nigdy nie ograniczałem się do wglądu w archiwalia. Starałem się także docierać do ludzi, którzy znali to miasto od przedwojny, m.in. do robotników, inżynierów, architektów, nauczycieli i działaczy samorządowych. Uzyskane od nich wiadomości uplastyczniały obraz.

Gdy wprosiłem się do mieszkania przedwojennego burmistrza Wierzbnika Władysława Sokoła, liczył on już 82 lata. Postępujący niedowład nóg ograniczał mu możliwości poruszania się. Ale zachował w pamięci wiele interesujących szczegółów z czasów, w których przyszło mu żyć i działać.

Urodził się w Michałowie, a gdy podrósł – pomagał ojcu łowić ryby w miejscowym stawie fabrycznym. A potem ciężko pracował przy obsłudze starachowickiego wielkiego pieca.

Po wejściu Austriaków w 1916 roku począł też uczestniczyć w pracach samorządu Wierzbnika, któremu przywrócono prawa miejskie. I mimo, że był człowiekiem prostym i niewykształconym, zaczął odgrywać coraz bardziej znaczącą rolę. Decydowało jego zaangażowanie i pomysłowość. Z radnego awansował na wiceburmistrza, a potem, od 1923 roku, na burmistrza. I pozostawał nim z jedną dwuletnią przerwą aż do wybuchu drugiej wojny światowej.

Starał się jak najlepiej służyć obywatelom, mającym ogromne problemy żywnościowe i mieszkaniowe. Gdy w czasach kryzysu początku lat dwudziestych zadecydował o wydaniu zwiększonych racji żywnościowych na zaopatrzenie kartkowe – „został zamknięty w ciemnicy”, skąd uwolniono go po wstawiennictwie cieszących się zaufaniem obywateli, m.in. proboszcza miejscowej parafii. Wielokrotnie zwracał się do władz o niezbędne kredyty na budowę ulic i obiektów użyteczności publicznej. Komunikował się z byłym ministrem Czesławem Klarnerem, który, jako prezes Zarządu Starachowickich Zakładów Górniczych był osobą kompetentną do załatwienia wielu spraw. Załatwił doprowadzenie ze Starachowic do Wierzbnika prądu elektrycznego, a potem uzyskanie długoterminowej pożyczki na budowę nowej szkoły przy ulicy Kościelnej. Był skuteczny w działaniu.

Po wkroczeniu Niemców we wrześniu 1939 roku nie opuścił dobrowolnie swego stanowiska. Traktowano go przez pewien czas jako zakładnika, któremu groziły najsurowsze kary za poczynania mieszkańców, szkodzące okupacyjnej władzy. A potem zwolniono z urzędu i zobowiązano do przekazania obowiązków odgórnie wskazanej osobie.

Miało się niebawem okazać, że dalsze, dotkliwe represje dotkną jego dorosłych synów.

O losach najstarszego z nich, Kazimierza, porucznika Wojska Polskiego w służbie czynnej, nie wiedziano nic po wrześniu 1939 roku. Mijały kolejne lata okupacji, a on nie dawał o sobie żadnego znaku życia. Dopiero potem dowiedziano się, że zginął w obronie Przemyśla.

Młodsi od niego – Edward i Stanisław, mieli nieco więcej szczęścia, choć i oni mieli ponieść dotkliwą karę za patriotyczne zaangażowanie. Uczestniczyli najpierw 6 września 1939 r. w cywilnej obronie miasta, a potem, jako członkowie ochotniczej kompanii „Starachowice”, stawali w obronie Linii Wisły. W końcu związali się z konspiracją.

Edward, początkowo podejrzany o posiadanie i przewożenie amunicji, został po przeprowadzonych badaniach w Radomiu uznany winnym i zesłany do obozu koncentracyjnego. To samo spotkało Stanisława, który trafił najpierw do Auschwitz, potem Sachsenhausen i Oranienburga. Tylko najmłodszemu z synów, Tadeuszowi, który w porę przedostał się do Budapesztu, udało się w miarę bezpiecznie przetrwać ten jakże trudny okres naszej historii.

Ogromna była radość ojca, który po zakończeniu działań wojennych, po latach niepewności, zobaczył swych trzech synów, którzy w niewielkich odstępach czasu wracali do domu. Władysław Sokół, będący już wówczas w wieku emerytalnym, pracował jeszcze jakiś czas w niepełnym wymiarze godzin w zakładach drzewnych i spółdzielniach.

Na zdjęciu Władysław Sokół.

Aleksander Pawelec

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Protected with IP Blacklist CloudIP Blacklist Cloud

Historia

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Najnowsze

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5